Το Τικάλ (Tikal) είναι αρχαία πόλη των Μάγια η οποία βρίσκεται στο τροπικό δάσος της βόρειας Γουατεμάλας. Ήταν πρωτεύουσα ενός εκ των ισχυρότερων βασιλείων των αρχαίων Μάγια.

Τα υπολείμματα του πολιτισμού των Μάγια, βρίσκονται διασκορπισμένα σε πέντε χώρες της Κεντρικής Αμερικής. Στο Μεξικό, στη Γουατεμάλα, στο Μπελίζε, στην Ονδούρα και στο Σαλβαδόρ. Καλύπτουν μια επιφάνεια διακοσίων ογδόντα πέντε χιλιάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων. Όσο δύο Ελλάδες.

Το διάστημα από το 200 περίπου μ.Χ. μέχρι το 900 μ.Χ. θεωρείται ως η κλασσική περίοδος των Μάγια. Συχνά αναφέρεται ως «Αρχαία αυτοκρατορία», αλλά κατά την άποψη των ειδικών αυτό είναι λάθος, αφού οι Μάγια δεν ανέπτυξαν ποτέ κανενός είδους ενιαία αυτοκρατορική κυριαρχία.

Μια σειρά μεγάλες πόλεις-κράτη όπως το Κοπάν, το Μιραντόρ, το Τικάλ, η Γιατσιλάν η Καμιναλτζουγιού και άλλες με εξ ίσου περίεργα ονόματα, αποτελούσαν ένα δίκτυο από αλληλένδετα πολιτισμικά κέντρα. Κάθε πόλη είχε το δικό της βασιλιά, τη δική της αριστοκρατία και το δικό της ιερατείο. Οι πόλεις αυτές συμμαχούσαν ή σκοτωνόντουσαν μεταξύ τους ανάλογα με το πώς ζύγιαζαν τα συμφέροντά τους τα ανταγωνιζόμενα ιερατεία.

 

Σ’ αυτή την περίοδο υψώθηκαν οι μεγαλοπρεπείς πυραμίδες, άνθισαν οι Καλές Τέχνες κι έγιναν πολλά δημόσια έργα: παλάτια, ναοί, αστεροσκοπεία, τελετουργικές πλατφόρμες, αίθουσες χορού, ταράτσες, πλατείες, λεωφόροι και χαμάμ.  Η επαρχία Πετέν αποτέλεσε την καρδιά αυτού του πολιτισμού. Η πολιτισμική μητρόπολη των Μάγια, το Τικάλ, στην εποχή της ακμής της, υπήρξε μια από τις μεγαλύτερες πόλεις του τότε κόσμου. Στην περίοδο αυτή εμφανίζεται και το πολύπλοκο ημερολόγιο των Μάγια.

Μελετώντας την κίνηση του Ήλιου, των άστρων και των πλανητών, οι ιερείς, είχαν αποκτήσει την ικανότητα να υπολογίζουν τη διάρκεια του έτους και του σεληνιακού μήνα με σχεδόν απόλυτη ακρίβεια. Παράλληλα όμως με το ηλιακό ημερολόγιο είχαν κι ένα πολιτικό, καθώς κι ένα θρησκευτικό για τις αντίστοιχες ανάγκες τους. Και κάθε τέσσερα χρόνια τα συντόνιζαν έτσι ώστε να συμπέσουν με το πραγματικό ηλιακό έτος. Αυτό τους οδήγησε σε άκρως πολύπλοκα συστήματα μέτρησης, γεγονός που ενίσχυσε το μονοπώλιο της εξουσίας τους.

Η στεγανή ιερατική τάξη ήταν αξίωμα κληρονομικό. Εκτός από τον απόλυτο έλεγχο σε μια αλυσίδα από αστεροσκοπεία, είχε το αποκλειστικό προνόμιο στη γνώση της ιερογλυφικής γραφής και, κατά συνέπεια, στη γνώση των περίπλοκων υποδιαιρέσεων του χρόνου. Απόρροια αυτής της γνώσης ήταν και το ντε φάκτο, και ντε γιούρε, δικαίωμά τους να ρυθμίζουν τη γεωργική παραγωγή, τους πολέμους, τις πολιτικές συμμαχίες και όλες σχεδόν τις πολιτικές και κοινωνικές δραστηριότητες.

 

Τα ερείπια του Τικάλ, περιλαμβάνουν γύρω στις τέσσερις χιλιάδες διαφορετικές κατασκευές, διασκορπισμένες σε μια επιφάνεια δεκατεσσάρων τετραγωνικών χιλιομέτρων. Είναι ένας από τους μεγαλύτερους αρχαιολογικούς χώρους και αστικά κέντρα του προκολομβιανού πολιτισμού των Μάγια.

Αν και η μνημειακή αρχιτεκτονική του χρονολογείται από τον 4ο αιώνα μ.χ. Το Τικάλ έφτασε στο απόγειό του κατά τη διάρκεια της κλασσικής εποχής, από το 200 μέχρι το 900 μ.Χ. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η πόλη κυριαρχούσε σε μεγάλο τμήμα της περιοχής των Μάγια πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά, ενώ αλληλεπιδρούσε με περιοχές σε όλη τη Μεσοαμερική, όπως το Τεοτιχουάκαν στην κοιλάδα του Μεξικού, το οποίο πιθανόν το Τικάλ κατέκτησε τον 4ο αιώνα μ.χ.

Μετά το τέλος της κλασσικής περιόδου, υπάρχουν στοιχεία ότι τα ανάκτορα κάηκαν, ενώ παράλληλα ο πληθυσμός άρχισε να μειώνεται, μέχρι την εγκατάλειψη του χώρου στο τέλος του 10ου αιώνα.

Όταν έφθασαν οι Ισπανοί, στη δεκαετία του 1540, οι πόλεις τους είχαν ερημωθεί και οι κονκισταδόρες βρήκαν μόνο πρωτόγονες φυλές που ζούσαν σε αχυρένιες καλύβες μέσα στο δάσος. Τι είχε συμβεί στον λαό που είχε χτίσει αυτές τις μεγαλόπρεπες πόλεις; Οι επιστήμονες έχουν μιλήσει για λιμό, πόλεμο, κλιματικές μεταβολές, επιδημίες, εισβολές, ακόμη και μαζική αυτοκτονία για να εξηγήσουν την ξαφνική κατάρρευση του πολιτισμού των Μάγια, κανείς όμως δεν έχει βρει ως τώρα μια πειστική εξήγηση.

 

Αν και η ύπαρξη των ερειπίων ήταν γνωστή στους ντόπιους, ο χώρος έγινε ευρύτερα γνωστός στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν ο Αμπρόσιο Τουτ ανέφερε την ύπαρξη ερειπίων στη La Gaceta, μια εφημερίδα της Γουατεμάλας, η οποία ονόμασε το χώρο Τικάλ. Μετά την αναδημοσίευση της αναφοράς στο περιοδικό της Επιστημονικής Ακαδημίας του Βερολίνου το 1853, οι αρχαιολόγοι και κυνηγοί θησαυρών άρχισαν να επισκέπτονται το δάσος. Η καταγραφή του χώρου άρχισε τη δεκαετία του 1880. Εκτεταμένες ανασκαφές έλαβαν χώρα από το 1956 μέχρι το 1970 από το πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια. To 1979, το Εθνικό Πάρκο Τικάλ ανακηρύχθηκε μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς από την UNESCO και είναι μικτό.

Στον πυρήνα του χώρου βρίσκεται η Μεγάλη Πλατεία, που καλύπτει περίπου 10 στρέμματα, και εκεί υπάρχει στα ανατολικά ο Ναός Α΄—ο Ναός του Γιγαντιαίου Ιαγουάρου—και δυτικά ο Ναός Β΄—ο Ναός με τις Μάσκες. Πενήντα μέτρα ύψος ο ένας, σαράντα ο άλλος.

Στις άλλες δυο πλευρές της Μεγάλης Πλατείας βρίσκεται η Βόρεια και η Κεντρική Ακρόπολη, οι οποίες πιστεύεται ότι ήταν παλάτια και διοικητικά κτίρια. Κοντά στη Νότια Ακρόπολη είναι η Αυλή της Τριπλής Μπάλας, όπου αντηχούσαν οι υπόκωφοι γδούποι μιας λαστιχένιας μπάλας, που την χτυπούσαν παίχτες που φορούσαν προστατευτικές στολές. Επειδή το Τικάλ ήταν χτισμένο πάνω σε πορώδη ασβεστόλιθο, μέσα από τον οποίο περνούσε εύκολα και χανόταν το πολύτιμο βροχόνερο, οι Μάγια αναγκάστηκαν να κατασκευάσουν διάφορες δεξαμενές, μερικές από τις οποίες ήταν στην αρχή λατομεία ασβεστόλιθου. Αυτές οι δεξαμενές ήταν επενδυμένες εσωτερικά με μια ειδική λάσπη για να εμποδίζονται οι διαρροές. Η Νότια Ακρόπολη, η Ανατολική και Δυτική Πλατεία, η Πλατεία των Εφτά Ναών, η Κεντρική Αγορά, οι τέσσερις μεγαλύτεροι πεζόδρομοι που χρησιμοποιούνταν για θρησκευτικές πομπές και το κτίριο του Χαμένου Κόσμου είναι τα υπόλοιπα σημαντικά μέρη που έχουν απομείνει στο Τικάλ.

 

Το μωσαϊκό του κόσμου των Μάγια στην Κεντρική Αμερική εξακολουθεί να είναι ένα αρχαιολογικό αίνιγμα για τον κόσμο μας. Σιωπηλά, αυτά τα ερείπια συνεχίζουν να στέκονται σαν μοναχικοί φρουροί από μια περασμένη εποχή.

 

 

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Ο καιρός στην Πιερία

Πρωτοσέλιδα

Πρόγραμμα τηλεόρασης